Cyberprzemoc (ang. cyberbullying) to taki rodzaj przemocy, w którym ktoś wykorzystuje narzędzia cyfrowe – media społecznościowe, komunikatory, e-maile, SMS-y, sztuczną inteligencję etc. – do poniżania, nękania, prześladowania lub zastraszania innej osoby. Czasem formy cyberprzemocy bywają subtelne lub trudne do wyjaśnienia innym. W pewnych sytuacjach nękania  dopuszczają się pojedyncze osoby, a czasem grupy. Sytuację pogarszają platformy, które to ignorują, usprawiedliwiają lub nie podejmują adekwatnych działań.

Sygnały ostrzegawcze, na które warto zwrócić uwagę:

• Powtarzający się lub niechciany kontakt poprzez wiadomości, oznaczenia, komentarze lub wzmianki
• Ktoś wykorzystuje media społecznościowe do zawstydzania, grożenia lub nękania
• Posty lub odpowiedzi wyśmiewające naszą płeć, tożsamość, ciało, wartości lub doświadczenia
• Fałszywe konta rozpowszechniające nieprawdziwe informacje lub podszywające się pod nas
• Grupowe ataki lub „najazdy” w odpowiedziach, wiadomościach prywatnych lub sekcjach komentarzy
• Otrzymywanie gróźb przemocy czy doxxingu (udostępniania naszych danych np. adresu)

Co możemy zrobić?

Nie ma jednego właściwego sposobu reagowania na cyberprzemoc. Wszystko zależy od sytuacji i naszych możliwości, a generalnie warto kierować się rozwiązaniami, które oceniamy za najbezpieczniejsze i najbardziej wspierające. Można rozważyć:

• zgłoszenie do supportu mediów społecznościowych: Większość serwisów społecznościowych pozwala zgłaszać obraźliwe konta lub treści, blokować inne konta i ograniczać interakcje. Poproszenie zaufanej osoby o zgłoszenie w naszym imieniu może czasami być bezpieczniejsze. Oto linki do instrukcji dla Facebooka, Instagrama, Twittera/X,  TikToka;
• zgłoszenie do Dyżurnetu, w której zespół odpowiada za przyjmowanie zgłoszeń dotyczących nielegalnych treści w Internecie;
• zablokowanie konta;
• zwiększenie cyfrowego bezpieczeństwa (patrz niżej);
• złożenie zawiadomienia do Urzędu Ochrony Danych Osobowych, jeśli zostały udostępnione nasze dane osobowe;
• złożenie zawiadomienia do prokuratury, jeśli ktoś wykorzystał i udostępnił bez zgody nasze nagie zdjęcia lub nagrania (art. 191a kodeksu karnego);
• profesjonalne wsparcie, by zniwelować negatywny wpływ cyberprzemocy na zdrowie psychiczne. Pamiętaj, że zawsze skorzystać ze wsparcia Feminoteki – mailowo ([email protected]), telefonicznie (888 88 33 88) lub poprzez bezpłatną aplikację Safe YOU.

Apka pomocowa Safe YOU

Podejmowanie tych kroków może być wyczerpujące, zarówno emocjonalnie, jak i praktycznie. Możemy działać we własnym tempie i wybierać tylko te kroki, które wydają się wykonalne w danym momencie. Nikt nie powinien radzić sobie z tym sam – zasługujemy na bezpieczeństwo, prywatność i spokój ducha.

Jak zadbać o swoje bezpieczeństwo w sieci?

Ogólne zasady bezpieczeństwa:

• Używaj silnych i unikalnych haseł dla swoich kont i urządzeń (komputer, tablet)
• Korzystaj z oprogramowania antywirusowego i systemów bezpieczeństwa oraz regularnie je aktualizuj
• Włącz uwierzytelnianie dwuskładnikowe (w sekcji Bezpieczeństwo w ustawieniach)
• Zakrywaj kamerę w komputerze/laptopie, gdy jej nie używasz
• Nie wysyłaj nikomu żadnych treści, które mogłyby zostać wykorzystane do ataku (np. danych osobowych, nagich zdjęć, intymnych filmów)
• Nie negocjuj z oszustami – przypadki wyłudzeń/gróźb zgłoś na policję
• Nie spiesz się i nie działaj impulsywnie. Cyberprzestępcy często tworzą fałszywe poczucie pilności, aby złapać swoje ofiary w pułapkę

Media społecznościowe:

• Dostosuj ustawienia prywatności. Ogranicz, kto może widzieć posty, oznaczać treści lub wysyłać wiadomości. Możesz także rozważyć używanie oddzielnych kont dla różnych odbiorców
• Używaj ustawień platformy do wyciszania, ograniczania widoczności danych postów lub blokowania profili
• Rób sobie przerwy. Odpocznij od mediów społecznościowych, wyloguj się, w razie konieczności poproś zaufaną osobę o monitorowanie wzmianek.

Aplikacje i strony randkowe:

• Używaj minimalnej ilości danych identyfikujących w profilach. Unikaj też linkowania do osobistych kont w mediach społecznościowych
• Korzystaj z wbudowanych narzędzi do zgłaszania. Większość aplikacji/stron ma własne wbudowane narzędzia do zgłaszania i blokowania. Zrzuty ekranu rozmów mogą pomóc, jeśli molestowanie się nasila
• Stawiaj swoje potrzeby na pierwszym miejscu. Usuń ze znajomych i zablokuj osoby, które okazały się przemocowe, zgłoś sprawę i rozważ przejście na platformy, które priorytetowo traktują bezpieczeństwo i pozwalają na większą kontrolę nad prywatnością

Platformy do przesyłania wiadomości:

• Dostosuj ustawienia prywatności, aby ograniczyć, kto może wysyłać Ci wiadomości i dostosować widoczność informacji w Twoim profilu
• Zarządzaj powiadomieniami. Wycisz powiadomienia lub archiwizuj czaty, aby zmniejszyć stres
• Priorytetowo traktuj swoją prywatność. Używaj znikających wiadomości, zaszyfrowanych aplikacji lub utwórz nowe konta, jeśli to konieczne
• Korzystaj z szyfrowanych platform, takich jak Signal

E-mail:

• Prowadź oddzielne konta. Używaj oddzielnych adresów do użytku prywatnego, zawodowego czy publicznego
• Oznaczaj wiadomości jako spam lub phishing. Możesz to robić ręcznie lub używać filtrów lub usług firm trzecich do automatycznego sortowania lub usuwania wiadomości od konkretnych nadawców
• Utwórz nowe konto. Możesz skonfigurować nowy adres do wrażliwych rozmów, jeśli stary wydaje się niebezpieczny

Dalsze kroki i wsparcie

Doświadczanie molestowania w sieci może mieć wpływ na zdrowie emocjonalne, relacje i poczucie bezpieczeństwa.

Radzenie sobie z nadużyciami:

• Postaw granicę. Jeśli czujesz się komfortowo, krótka, nieangażująca odpowiedź w stylu „Proszę przestań się ze mną kontaktować” może wystarczyć. Ale jeśli asertywne postawienie granicy jest problemem, możesz całkowicie się wycofać
• Dokumentuj nadużycia. Zapisuj wiadomości, zrzuty ekranu, nazwy użytkowników i znaczniki czasu. Rozważ użycie bezpiecznego folderu lub aplikacji do przechowywania, takiej jak Locked Folder w Androidzie lub Hidden Folder w Apple
• Wspieraj innych bezpiecznie. Jeśli ktoś jest celem ataku, zaoferuj wsparcie prywatnie – świadomość, że ktoś inny jest obok, może zrobić prawdziwą różnicę. Możecie także rozważyć zgłoszenie obraźliwych treści, ale zawsze pytaj osobę, która została skrzywdzona, jak najlepiej możesz jej pomóc
• Dbaj o zdrowie psychiczne. Stosuj techniki gruntowania, medytacji, praktyk oddechowych, które pomogą się wyciszyć i aktywizować przywspółczulny układ nerwowy.

Pamiętaj: to nie Twoja wina i nie jesteś sam/a. Pomoc jest dostępna.

Możesz skontaktować się z Feminoteką lub skorzystać z apki Safe YOU, gdzie są dostępne bezpłatne konsultacje z ekspertem od cyberbezpieczeństwa, anonimowy czat z konsultantką Feminoteki czy forum, gdzie możesz rozmawiać z innymi użytkowniczkami, oczywiście anonimowo.