TELEFON DLA KOBIET DOŚWIADCZAJĄCYCH PRZEMOCY

Телефон для жінок, які зазнають насильства

CZYNNY PONIEDZIAŁEK-PIĄTEK
OD 11.00 DO 19.00

Активний з понеділка по п’ятницю з 14:00 до 17:00

Pierwszy skandynawski meczet prowadzony wyłącznie przez kobiety!

Pierwszy skandynawski meczet prowadzony wyłącznie przez kobiety!

Źródło tekstu i zdjęć: New York Times – Women In The World

skandynawskie 1
Otwarcie pierwszego w Skandynawii kobiecego meczetu, prowadzonego przez dwie imamki [przyp. red. przełożone w meczecie] miało miejsce w Kopenhadze pod koniec sierpnia. Ponad 60 kobiet uczestniczyło w inaugurującej piątkowej modlitwie odprawionej przez Sherine Khankan i Salihe Marie Fetteh.

Khankan odśpiewała “adhan”(wezwanie do modlitwy), a Fetteh wygłosiła “khutbah“ (kazanie) dotyczące pozycji kobiet i islamu we współczesnym świecie. Podczas modlitwy zobaczyć można było rzędy kobiety klęczących i dotykających swoimi czołami podłogi. Stanowiło to wyjątkowy widok, gdyż zazwyczaj muzułmańskie kobiety zachęcane są do praktykowania religii w zaciszu domowym lub w małych i szczelnie odseparowanych od reszty częściach meczetu.

Meczet Mariam rozpoczął swoją działalność nieoficjalnie już w lutym i od tego czasu udzielił 5 ślubów (włączając te międzywyznaniowe oraz dla rozwodników). Świątynna karta ślubów charakteryzuje się 4 zasadami: brak uznania dla poligamii, kobieta ma prawo do rozwodu, małżeństwo może zostać rozwiązane jeśli jedna ze stron w związku dopuści się psychicznej lub fizycznej przemocy oraz w przypadku rozwodu kobieta ma równe prawa do opieki nad dziećmi. Jednym z głównych celów meczetu jest zakwestionowanie patriarchalnych struktur w instytucjach religijnych.
Meczet rzucił także wyzwanie patriarchalnej interpretacji Koranu i promuje progresywne islamskie wartości. Mimo że plany Khankan co do zostania imamką spotkały się z pewnym oporem ze strony najbliższych, to nie pochodziły ze strony rodziców. “Mój tata jest ikoną feminizmu. Gdyby nie on, nie mówiłabym teraz o kobiecych imamkach. To on zaszczepił we mnie przekonanie, że mogę być kimkolwiek chce”. Ojciec Khankan jest syryjskim opozycjonistą, który przybył do Danii po tym jak był więziony i torturowany przez państwowy reżim.

“Reprezentujemy współczesny, uduchowiony islam” – opowiada o swojej inicjatywie Khankan. “Staramy się stworzyć alternatywny głos bez wykluczenia kogokolwiek. Chcemy by Mariam stało się miejscem, do którego każdy może przyjść i gdzie możemy razem rozkwitnąć. To co odbywa się w meczecie wychodzi poza jego mury i wpływa na społeczeństwo.”

skandynawskie 2

 

Tłumaczenie i opracowanie: Karolina Ufa

Korekta: Klaudia Głowacz

 

3.04 Zapraszamy na Dni Ateizmu w Feminotece „Religie a status i sytuacja kobiet”

logo dni ateizmu 2016Fundacja imienia Kazimierza Łyszczyńskiego zaprasza na sesję feministyczną pt. „Religie a status
i sytuacja kobiet”, która odbędzie się w ramach DNI ATEIZMU 2016 w dniu 3 kwietnia br. w godz. 10.00 – 15.00 w siedzibie Feminoteki, ul. Mokotowska 29A, wejście od ul. Marszałkowskiej 34/50.

Religie od wieków przekazują z pokolenia na pokolenie system patriarchalny utrwalający podporządkowaną pozycję kobiet. Dyskryminują i uciskają kobiety, ograniczając ich prawa np.reprodukcyjne czy traktując je jako istoty tylko na wpół ludzkie (świadectwo kobiety w sądzie szariackim jest warte połowę świadectwa mężczyzny). Trudna walka kobiet o równouprawnienie nie wszędzie się zakończyła, a tam, gdzie kobietom udało się osiągnąć postęp w tej dziedzinie, dziś ich zdobycze poddawane są atakom ze strony konserwatywnych środowisk wspieranych przez instytucje religijne. Jesteśmy świadkami nasilających się aktów barbarzyństwa wobec kobiet ze strony islamistów spod znaku ISIS, Boko Haram, nasilania się zjawiska kobietobójstwa (femicide) w Azji i Ameryce Południowej. Ale również w świecie tzw. Zachodu odradza się konserwatywna presja na zdobycze kobiet okupione ciężką walką. Kobiety wielokrotnie brały udział w walkach wyzwoleńczych i wolnościowych (Iran, Algieria, Polska, kraje „Arabskiej Wiosny”), a potem ich prawa były łamane i poświęcane w imię „pokoju społecznego” lub interesów politycznych czy ekonomicznych.
O wpływie religii na sytuację kobiet i strategiach działania na rzecz jej poprawy będą rozmawiać przedstawicielki organizacji feministycznych z Polski i zza granicy (m.in Francji, Włoch, Węgier, Kanady, i Szwecji). Panale zostały zorganizowane przy współpracy członkiń sieci FAE (Feminists for Another Europe) oraz zaprzyjaźnionych organizacji feministycznych, m.in. Femmes Solidaires i CLEF (Koordynacja Europejskiego Lobby Kobiet) oraz Feministycznej Inicjatywy (Szwecja).

  1. 10.00 – Carine Delahaie red. nacz. „Clara Magazine”, członkini zarządu Femmes Solidaires. Sytuacja kobiet na świecie i strategie działania na podstawie dośwadczeń Międzynarodowej Sieci Feministycznej i Laickiej.

10.20 Panel I: „Religia a wolność kobiet” 

  • Nedai Jamile (CLEF, Francja), irańsko-francuska feministka, współzałożycielka Ruchu Wyzwolenia Kobiet Iranu, współautorka dokumentu „Rok zero” o narodzinach RWK podczas masowych protestów kobiet przeciwko obowiązkowi noszenia islamskiej chusty w 1979 r.
  • Solange Cidreira (FAE Francja), francusko-brazylijska feministka, współzałożycielka FAE, opowie m.in. o przemocy wobec kobiet w Brazylii w warunkach zakazu aborcji i epidemii wirusa ziko
  • Judit Morva (FAE Węgry) – lewicowa działaczka, feministka, red. nacz. węgierskiej redakcji „Le Monde Diplo” i „Transforme!”, przedstawi proces narastania religijnej presji za rządów autorytarnej prawicy na Węgrzech;
  • Nicoletta Pirotta (IFE/FAE Włochy), feministka, lewicowa polityczka, założycielka IFE Italia i współzałożycielka FAE, opowie o swojej feministycznej walce u boku ateistycznych koleżanek;
  • Małgorzata Diana Marenin, lewicowa działaczka, feministka, założycielka stowarzyszenia STOP STEREOTYPOM i świętokrzyskiego KOD-u;
  • Moderuje: Josette Rome-Chastanet (FAE Francja), lewicowa działaczka, feministka.

12.20 Panel II „Świeckość na rzecz praw kobiet i równouprawnienia

  • Wanda Nowicka – Wanda Nowicka, prezeska stowarzyszenia Równość i Nowoczesność (RóNo), posłanka i wicemarszałkini Sejmu VII kadencji, honorowa przewodnicząca Federacji na rzecz Kobiet i Planowania Rodziny , inicjatorka nagrody Kryształowego Świecznika .
  • Djemila Benhabib – międzynarodowa działaczka feministyczna i laicka, kanadyjska polityczka, autorka szeregu książek („Moje życie w kontrze do Koranu”, „Jesień kobiet arabskich” , „Po Charlie”), laureatka nagród literackich i Mięzynarodowej Nagrody Laickości (Paryż 2012).
  • Moderuje: Nina Sankari (FAE Polska) i Fundacja im. Kazimierza Łyszczyńskiego.

13.30 Spotkanie z Gudrun Schyman, założycielką FI (Feministyczna Inicjatywa) ze Szwecji.

                Gudrun Schyman opowie o działalności, która pozwoliła jej partii, jako jedynej feministycznej partii na świecie,  odnieść sukces polityczny na szczeblu lokalnym i europejskim.

Organizatorzy wyrażają podziękowania Feminotece za gościnność i pomoc organizacyjną oraz medialną.

Zapraszamy także na inne wydarzenia organizowane w dniach 1go i 2-go kwietnia w ramach Dni Ateizmu 2016 w Warszawie.

Izraelskie kobiety nie mogą czytać Tory przy Ścianie Płaczu

Premier Izraela, Binjamin Netanjahu, opowiedział się za „status quo” w sprawie zezwolenia feministycznej żydowskiej grupie Women of the Wall na czytanie Tory pod Ścianą Płaczu. Oznacza to, że czytanie Tory, a nawet jej posiadanie, będzie nadal nielegalne w części okolicy Ściany Płaczu przeznaczonej dla kobiet.

Praktykom grupy sprzeciwiały się ortodoksyjne autorytety, powołujące się na „lokalne zwyczaje”. Decyzję o zakazie czytania Tory przez kobiety premier Izraela podjął po konsultacjach z działaczami ultra-religijnej partii Zjednoczony Judaizm Tory. Swoje stanowisko przekazał Sądowi Najwyższemu, który zwrócił się do rządu z wnioskiem o zajęcie stanowiska w sporze między liderami społeczności ortodoksyjnych i feministyczną grupą.

Od 2013 r. członkinie grupy mogą legalnie organizować modlitwy w najświętszym miejscu judaizmu. Mogą również nosić, zarezerwowane w judaizmie ortodoksyjnym wyłącznie dla mężczyzn, tality (chusty modlitewne) oraz tefiliny (czarne pudełeczka zawierające ręcznie przepisane fragmenty Tory, przywiązywane rzemieniem do czoła i prawego lub lewego ramienia). Nadal jednak członkinie grupy nie mogą odczytywać Tory ani organizować przy Ścianie Płaczu uroczystości Bat Micwy – żeńskiego odpowiednika Bar Micwy, uroczystości podczas której celebrowane jest wejście przez dziewczynę w okres dorosłości (definiowanym w prawie żydowskim jako ukończenie trzynastego roku życia).

Członkinie grupy zapowiadają kontynuowanie praktyk i krytykują premiera Izraela, który jeszcze w listopadzie zapewniał o swoim poparciu dla praw różnych grup Żydów do korzystania z przestrzeni wokół Ściany Płaczu, za sankcjonowanie prawa krzywdzącego połowę żydowskiej populacji.

***

tłum. i opr. Michał Żakowski
np. Vos Iz Neias? i Haaretz

Bal dziewic

Kobieta w białej sukni, mężczyzna w garniturze – taki wizerunek kojarzy nam się z zaślubinami. W Stanach Zjednoczonych taki obrazek charakterystyczny jest również dla “balu dziewic” – ceremonii, podczas której córka przysięga przed Bogiem oraz swoim ojcem przysięgę dochowania dziewictwa do momentu ślubu.

 

Ceremonie “balu dziewic” zostały uwiecznione przez szwedzkiego fotografa, Davida Magnussona, w serii zdjęć o nazwie “Czystość”. Podczas czterech podróży, trwających łącznie pięć miesięcy, uwiecznił ceremonie praktykowane w środowiskach konserwatywnych chrześcijan w Stanach Zjednoczonych.

 

Inspirację dla Magnussona stanowiła lektura tekstu poświęconego temu zwyczajowi. Podczas ceremonii ojcowie z córkami przysięgają przed Bogiem “życie w czystości”.

Purity-3“Kiedy usłyszałem o tej praktyce, miałem w oczach obraz wściekłych amerykańskich ojców, których największą troską jest to, by nie uległ splamieniu honor ich ani ich córki” – mówi Magnusson. “Okazało się jednak, że są to normalni mężczyźni, którym zależy na bliskim im osobach, i pragną je chronić w najlepszy znany im sposób. Co więcej – niejednokrotnie inicjatywa wychodziła ze strony dziewczynek. W niektórych przypadkach ojciec nie wiedział, czym jest bal dziewic, dopóki nie usłyszał o tym od córki”.

 

Magnusson odwiedził Kolorado – w którym zwyczaj ten pojawił się w 1998 roku – oraz Shreveport w stanie Luizjana.

 

W Kolorado uczestniczył w dwóch balach dziewic. Podczas ceremonii dziewczynka, ubrana w odświętną suknię, składa białą różę przed drewnianym krzyżem. Jest to symbol ofiarowania jej dziewictwa Bogu.

 

Bal dziewic przypomina w swojej formie uroczystość zaślubin – z przemówieniami, składaniem przysięgi oraz częścią nieformalną – poczęstunkiem i potańcówką. “Jest to dla nich bardzo ważny moment, ale jednocześnie potrafią się przy nim świetnie bawić” – dodaje fotograf – “Najmłodsze dziewczynki miały nie więcej niż cztery lata – nie musiały jednak składać przysięgi, w tym wypadku ceremonia była dedykowana przede wszystkim ojcom”. Większość dziewczynek ma 12-13 lat.

 

W ramach swoich prac Magnusson odbył rozmowy z 28 ojcami i córkami, wszystkie z nich sfotografował i umieścił w swojej galerii. Jak stwierdził autor prac, “chciałem, aby na zdjęciach oboje wyglądali jak najlepiej, żeby mogli być dumni z tych fotografii. Zdaję sobie jednak sprawę, że ze względu na skojarzenia, jakie budzi biała suknia u kobiety, mogą one budzić skrajnie negatywne reakcje”. Jak dodaje, był “zafascynowany” całą otoczką wydarzenia.

 

Po przeprowadzeniu rozmów Magnusson doszedł do wniosku, że w ceremonii nie chodzi jedynie o wstrzemięźliwość seksualną, ale przede wszystkim o umocnienie relacji między ojcem i córką. “Pomysł balów został wymyślony w środowiskach konserwatywnych chrześcijan, gdzie utrzymanie rodziny spoczywa na rękach ojca, a tradycyjny model rodziny pozostaje bardzo silny. Ojcowie są przez to oddaleni od swoich dzieci, przede wszystkim od córek. Jednocześnie, czują potrzebę utrzymywania z nimi bliskiej relacji. Chcą przekazać im swoje wartości, i jednocześnie być wzorem, który powinny mieć na uwadze przy poszukiwaniu męża” – komentuje Magnusson.

Purity-5Zwyczaj wygląda na archaiczny, jednak liczy on sobie nie więcej niż 20 lat. Jego popularność można powiązać z obawami przed seksualizacją dziewczynek. Został on zapoczątkowany przez rodzinę Wilsonów z Kolorado. Inicjatorzy określają ją jako “wydarzenie podkreślające wagę relacji między ojcem i córką”. Ojcowie przysięgają bycie “wzorcem czystości i przykładem do naśladowania dla swojej córki”, natomiast dziewczynki “skromne, czyste życie dedykowane Bogu”. Chrześcijańskie centrum, organizujące bale w Illionis, postrzega je jako “sztandar czystości powiewający na tle kultury, która ją niszczy”. “Zachęcamy młode dziewczęta do zachowania czystości oraz odkrycia uroków życia oferowanych im przez Boga. Biblia nakłada na ojca obowiązek ochrony córki przed zagrożeniami. Zachęcamy mężczyzn do wypełniania tego obowiązku!”.

 

Celem wystawy Magnussona jest wzbudzenie refleksji nad tym zjawiskiem i próba zrozumienia tych ludzi, niezależnie od tego czy osobiście zgadzamy się z promowanym przez nich przesłaniem: “<<Czystość>> to dla mnie próba zrozumienia w jaki sposób jesteśmy kształtowani przez normy społeczne, jak mocno wpływają one na postrzeganie świata”.

 

Źródło: Independent

Przetłumaczył i opracował Michał Żakowski

 

logo batory

Rozwój wolontariatu w fundacji Feminoteka jest możliwy dzięki dofinansowaniu rozwoju instytucjonalnego w ramach Programu Obywatele dla Demokracji finansowanego z Funduszy EOG.

AF| Anna Szwed, Anna Grzywacz: rozmowa wokół ksiązki „Ta druga Obraz kobiety w nauczaniu Kościoła rzymskokatolickiego i w świadomości księży” 

szwed2_smallFundacja Feminoteka zaprasza  na spotkaniu wokół ksiązki Anny Szwed Ta druga Obraz kobiety w nauczaniu Kościoła rzymskokatolickiego i w świadomości księży” (NOMOS,  2015)

29 kwietnia,  godz 18 

Siedzibą Feminoteki,  ul.  Mokotowska 29A, Warszawa

Rozmawiać będą:

Anna Szwed – doktor socjologii, pracowniczka Instytutu Socjologii Uniwersytetu Jagiellońskiego. Jej zainteresowania naukowe koncentrują się wokół zagadnień płci i religii, gender studies, socjologii religii, socjologii kultury i semiotyki. Autorka artykułów poświęconych kobietom i katolicyzmowi oraz judaizmowi. Autorka książki „Ta druga. Obraz kobiety w nauczaniu Kościoła rzymskokatolickiego i w świadomości księży” (NOMOS, Kraków 2015).

AnkaGrzywacz – koordynatorka programowa Federacji na rzecz Kobiet i Planowania Rodziny i jedna z założycielek Grupy Edukatorów Seksualnych Ponton, trenerka. W Radio TOK FM prowadzi audycję „Dobry Seks”. Od ośmiu lat związana z organizacją Catholics for Choice, działającej na rzecz reform w Kościele Katolickim.

***

O książce

Książka Anny Szwed odkrywa ważne pokłady świadomości religijnej i społecznej księży diecezjalnych, a to przecież oni na co dzień i „od święta” oddziałują na świadomość kobiet, przynajmniej tych praktykujących regularnie. Jeżeli nawet model kobiety propagowany przez Kościół katolicki może jeszcze zyskiwać uznanie u znacznej liczby kobiet polskich, o tyle młodsze pokolenie jest zdecydowanie nastawione bardziej „równościowo”. Publikacja Anny Szwed wnosi ważne przesłanki do wzbogacenia dyskursu nad pozycją i rolą kobiety w Kościele i w społeczeństwie.

Z recenzji prof. dr. hab. Janusza Mariańskiego

Książkę postrzegam jako oryginalną poznawczo, ważną, bardzo wartościową pracę naukową, wnoszącą znaczący teoretyczny i empiryczny wkład w opisanie i wyjaśnienie obrazu kobiet w nauczaniu Kościoła i w świadomości księży (na przykładzie archidiecezji krakowskiej). To pierwsza tak poważna praca w Polsce poświęcona badaniu polskich księży, pokazująca nie tylko duchowe, ale i socjologiczne pokłady wiedzy i opinii o kobietach.

Z recenzji prof. dr hab. Krystyny Slany

Pogromy żydowskie a polowania na czarownice | Ewa Miniewicz

czarownicePogromy żydowskie a polowania na czarownice.

 

Tekst: Ewa Miniewicz

 

Strach przed szatanem był jednym z najważniejszych czynników kształtujących świadomość społeczeństw wczesnonowożytnych. Głębokie przemiany i seria znaczących wydarzeń jakimi były epidemia dżumy, wojna stuletnia, odkrycie Ameryki i Reformacja potęgowały lęk przed szatanem i złem. Diabeł w chrześcijaństwie jest sprawcą wszystkich nieszczęść i niemoralnych czynów, przyczyną wszelkiego zła, za którego sprawą pojawiło się cierpienie i śmierć. Potrafi wpływać na ludzkie życie, kusząc lub dręcząc skłania człowieka do porzucenia drogi wiary i skazuje jego duszę na wieczne cierpienia w piekle. Chrześcijańska literatura i sztuka począwszy od XIV wieku zaczyna przedstawiać ogrom niebezpieczeństwa które niesie za sobą szatan wraz ze swoimi sprzymierzeńcami. Makabryczne przedstawienia piekła w renesansowych i późniejszych utworach, mn u Dantego i Hieronima Boscha, liczne dzieła teologiczne traktujące o działaniu diabłów i demonów, potęgowały strach społeczeństw przed szatanem. Biblia określa go jako nadludzkiego przeciwnika, uwodziciela, przebiegłego i oszusta. Diabeł jest mistrzem iluzji i sztuk magicznych, potrafi omamić człowieka, zwodzić go czarami, wszystko co nas otacza może być stworzoną przez niego iluzją. Podkreślana w literaturze demonologicznej tego okresu mnogość diabłów i ich aktywność na wszystkich polach życia ludzkiego, łatwość zboczenia ze ścieżki wyznaczonej przez Boga a co za tym idzie wieczne męki w piekle, rozszerzenie przez teologów renesansu imperium zła na całe dzieło stworzenia i powielanie tych obrazów i poglądów przez wynalazek druku spotęgowały wiarygodność straszliwego strachu przed diabłem. Szatan nie działał jednak sam: by osiągnąć sukces na ziemi potrzebował do tego sług, przed którymi lęk był równie silny jak przed samym Księciem Ciemności. Do najważniejszych z nich należały czarownice, najczęściej kobiety i Żydzi.

Czarownice i Żydzi byli jednymi z najgroźniejszych agentów szatana, pod wieloma względami ich działanie oraz dokonana przez władze świeckie i duchowne ich charakterystyka jest bardzo podobna, jednak niektóre aspekty ich szatańskich układów różnią się od siebie lub nie występują wcale. Postacią centralną, łączącą Żydów z czarownicami jest Szatan. Wiedźmy zawierając z nim pakt oddawały mu swoją duszę i otrzymywały moce pozwalające na czynienie czarów. Potrafiły za pomocą magii psuć jedzenie, zsyłać klęski nieurodzaju na nieprzychylnych im sąsiadów, powodować choroby bydła lub ściągać nieszczęścia na innych ludzi. Nawet jeżeli wykorzystywały tę moc w celu uzdrawiania lub niesienia pomocy, skazywano je na śmierć. Były określane jako specjalistki od wywoływania poronień, stręczycielki i bezwstydnice. Oskarżano je także o wykopywanie zwłok i używanie ich w celach magicznych. Czarownice tradycyjnie miały zbierać się na sabatach, rytualnych ceremoniach, mających swoje źródła w kultach przedchrześcijańskich, podczas których oddawały diabłu boską cześć, praktykowały kanibalizm wobec dzieci, uprawiały z diabłem rytualny seks i parodiowały mszę świętą. Ważną cechą czarownic była tez umiejętność latania – w ten sposób tłumaczono ich obecność na tajemnych zgromadzeniach daleko od miejsca zamieszkania, nie zauważając przy tym ich nieobecności w domu. Większość tych zarzutów, pojawiaja się także w przypadku oskarżenia Żydów. Najistotniejsze z nich to przymierze z diabłem, mordowanie dzieci i kanibalizm, bezczeszczenie świętych symboli, zatruwanie jedzenia i wody. Żydzi przede wszystkim byli postrzegani przez kościół jako mordercy Chrystusa, którzy z upływem czasu nie zmienili się i wciąż chcą zabijać wyznawców chrześcijaństwa. W tym właśnie celu zatruwają studnie i jedzenie, roznoszą choroby, mordują niewinne chrześcijańskie dzieci by do celów rytualnych użyć ich krwi. Histeria związana z mordem rytualnym przybierała na sile zwłaszcza w okresie Wielkanocy, kiedy zbrodnia popełniona na niewinnym dziecku była metaforą śmierci Chrystusa. Znany jest przypadek zaginięcia dwuletniego dziecka o imieniu Szymon, które po kilku dniach zostało wyłowione z rzeki. Wszyscy Żydzi w Trydencie zostają aresztowani i wtrąceni do więzienia, dziewięciu z nich po torturach przyznaje się do porwania dziecka i zamordowania go w celu pozyskania krwi. Oczywiście zostają skazani na śmierć. Należy również powiedzieć, że Szymon z Trydentu został kilka lat później beatyfikowany i rozgłaszanie jego historii doprowadziło do masowych pogromów w Bresci, Pawii, Mantui i Florencji. Żydzi również, podobnie jak czarownice, działali w zmowie z diabłem: Przykładem tego jest nie tylko mord rytualny, ale też rzekome bezczeszczenie hostii i krwi Chrystusa spożywanych podczas mszy świętej. Znanych jest mnóstwo przypadków, w których zły Żyd lichwiarz namawia zadłużoną u niego kobietę by przyniosła mu hostię i w ten sposób jej dług zostanie umorzony. Kobieta zgadza się i przynosi ciało Chrystusa lichwiarzowi. Ten natomiast nabija je na włócznię, depcze, marzy o tym by je ukrzyżować, gotować, bić i kamienować. Hostia krwawi, ale pozostaje w całości. Dzieci i żona lichwiarza widząc to nawracają się na chrześcijaństwo, jednak stary Żyd trwa w niewierze i odmawia uznania cudu. Będąc już na stosie żąda Talmudu i przyzywa diabła. Jest to zachowanie podobne do zachowań czarownic palonych na stosach, które również wzywały imię szatana i przeklinały sędziów w momencie śmierci.

Zarówno w przypadku Żydów jak i czarownic, jednym z kluczowych powodów do oskarżenia o czary był apsekt finansowy. Tutaj występuje jednak znaczna różnica: kobiety oskarżane o czary były najczęściej biedne, żyły na granicy nędzy i stawały się ciężarem dla społeczeństwa. W innym przypadku oskarżano te, które nie miały żadnych męskich krewnych i były jedynymi dziedziczkami majątków i fortun, co zaburzało tradycyjny, patriarchalny porządek społeczny. Żydzi natomiast tworzyli przedsiębiorczą, szybko bogacącą się społeczność, odmawiali asymilacji a na dodatek za pomocą lichwy żerowali na nieszczęściu chrześcijan. Kiedy handel chrześcijański rozwinął się, kupcy nie chcieli mieć konkurencji w postaci świetnie zorganizowanych, bogatych kupców żydowskich, zajmujących się handlem od lat. Aspekt finansowy grał ogromną rolę w pogromach żydowskich, nierzadko wypędzenia Izraelitów były inspirowane przez kupców chcących pozbyć się konkurencji, a motyw religijny był tylko pretekstem. Przykładem dla tego typu zachowania mogą być zajścia w Wenecji w połowie XIV wieku po wojnie o Chioggię. By pomóc obywatelom weneckim w spłacaniu pożyczek, ożywić handel i przyciągnąć nowy kapitał senat wydał dekret upoważniający Żydów do osiedlania się w mieście. Jednak dwanaście lat późnie anulował go, bowiem całemu ruchomemu bogactwu Wenecjan groziła ucieczka do domów Izraelitów. Oskarżano Żydów także o to, że nie chcieli pożyczać pieniędzy gdy ktoś nie miał zastawu w postaci złota lub drogich kamieni. W rzeczywistości ci Żydzi nie zostali wypędzeni, ale jest to przykład w jaki sposób społeczność chrześcijańska próbowała pozbyć się niechcianych konkurentów.Podobne przypadki, często bardziej drastyczne można mnożyć, bardzo często miały miejsce w Hiszpanii.

Łączenie kobiet z kultami lunarnymi, nazywanie matkami grzechu przez które utracono raj, porównywanie do kurtyzan, oskarżanie o lubieżność, stosunki seksualne z bydłem i kazirodztwo, sprowadzanie niepłodności za pomocą czarów, mordy na małych dzieciach i stręczycielstwo – to zestaw cech przypisywanych czarownicom. Określano kobiety jako pyszne i bezrozumne, swarliwe, złośliwe, oskarzano je o pragnienie pełnienia funkcji kapłańskich co powodowało strach kleru. Skrajny mizoginizm epoki, ugruntowany przez Ojców Kościoła oraz brak prawnej podmiotowości kobiety ułatwiały systemowi ściganie ich i skazywanie na śmierć jako czarownice. Natomiast bogobójstwo, przenoszenie odpowiedzialności za ukrzyżowanie Chrystusa na wszystkich Izraelitów, zatruwanie jedzenia i wody, sprowadzanie chorób, bezszeszczenie hostii, kanibalizm i mordowanie chrześcijańskich dzieci to stały zespół cech i zachowań przypisywany Żydom, wyraźnie widać analogie do charakterystyki czarownicy. Oskarżenie o bogobójstwo i zbiorową odpowiedzialność zostały sformułowane przez Tertuliana, Orygenesa i Ojców Kościoła w VI wieku. Jest to analogiczne do skrajnie mizoginicznych, przedstawiających kobiety w pejoratywny sposób, zezwalających na poniżenie i prześladowanie tekstów sformułowanych przez tych samych Ojców Kościoła. Pisma te podłożyły podwaliny pod późniejsze prześladowania zarówno czarownic, jak Żydów. Większość procesów o czary rozgrywała się na wsiach, nawet podczas tych przeprowadzanych w dużych miastach oskarżano osoby pochodzące z małych miejscowości. Życie w niedużych wspólnotach, w których wszyscy się znali pozwalało na dokładną obserwację sąsiadów. Wszelkie przejawy nienormalności, znamiona, rude włosy, choroby psychiczne, upośledzenia czy po prostu niewłaściwe poglądybyły szybko wychwytywane i stanowiły podstawę do oskarżenia. W dużych miastach sąsiadów można było nie znać lub unikać, co utrudniało zbieranie dowodów. Mieszkańcy wsi – niewykształcone chłopstwo byo także bardziej podatne na wiarę w zabobony, co prowadziło do zintensyfikowania polowań na terenach wiejskich. Polowania na czarownice były organizowane zarówno przez władze koscielne jak i świeckie. Pogromy odbywały się natomiast w miastach, gdzie były bardzo duże skupiska ludności Żydowskiej, różnicą jest też to, że pogromy były inicjowane przez władze kościelne, a nie kościelne i świeckie jak w przypadku polowań na czarownice.

Eskalacja polowań na czarownice i pogromów żydowskich przypadła na ten sam czas przeobrażeń społecznych, ekonomicznych oraz zmian w umysłowości. Reformacja, odkrycia geograficzne, spadek autorytetu papiestwa, wszystko to nałożyło się na siebie i doprowadziło do ogromnego wybuchu strachu zarówno przed czarownicami jak i przed Żydami: obcymi istotami, podejrzanymi, różniącymi się od nas. Warto wspomnieć również o pojęciu kozła ofiarnego, kluczowego dla badań nad procesami o czary i pogromami. Społeczeństwo w badzo niestabilnym momencie swojego rozwoju, jakim była epoka nowożytna, potrzebowało znaleźć ofiarę odpowiedzialną za wszystkie nieszcześcia. Jej zlikwidowanie pozwoli na powrót równowagi, ponieważ oskarżona jednostka lub grupa zagraża spokojowi. Zarówno Żyd jak i czarownica pasują do schematu typowego kozła ofiarnego. Odmienność fizyczna, dziwny i niezrozumiały sposób bycia, nieznane praktyki religijne, podejrzenie o kanibalizm i mordowanie dzieci, znacznie różniąca się pozycja społeczna: bogactwo lub skrajna nędza. Wszystkie te cechy na przestrzeni wieków były i nadal są łączone z czarownicami i Żydami. Gwałtowne przemiany zachodzące w epoce wczesnonowożytnej sprawiły, że społeczeństwo musiało znaleźć winnego za kryzys i znalazło. Agenci szatana, krwiożerczy Żyd i lubieżna czarownica, oboje zawierający pakt z diabłem byli najodpowiedniejszymi kozłami ofiarnymi dla społeczeństwa. Fundalmentalna różnica pomiędzy Żydem a czarownicą jednak jest taka, że polowania na czarownice z czasem skończyły się i już w XVIII wieku dochodziło do tego bardzo rzadko. Natomiast systematyczne niszczenie Żydów trwało bardzo długo a lęk przed ludźmi wyznającymi judaizm przybrał w czasach nazizmu, podobnie jak w czasach polowań na czarownice, cechy prawdziwej psychozy porównywalnej do psychozy okrążenia i uprawomocnił wrogość wobec Żydów oraz spowodował zjawisko ich odrzucenia. Doprowadziło to do jednego z największych kataklizmów w historii ludzkości, czyli Holokaustu. Niemcy jeszcze w latach 30 XX wieku znaleźli kozła ofiarnego w postaci Żydów i obarczyli ich winą za wszystkie niepowodzenia i nieszczęścia jakie dotknęły ich kraj. Dokonując Holokaustu, Niemcy dokonali największej w histoii zbiorowej projekcji winy.

Bibliografia:

  • Jean Delumeau Strach w kulturze zachodu, Instytut Wydawniczy Pax, Warszawa 1986

  • Brian P. Levack Polowanie na czarownice w Europie wczesnonowożytnej, Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Wrocław 2009

Ewa Miniewicz –  studiuje kulturoznawstwo Stanów Zjednoczonych i filologię francuską na UW, interesuje się literaturą, mediami, przemianami społecznymi i polityką. Lubi jeździć konno i robi lomo zdjęcia

 

 

 

 

Badanie RPO: Czy w szkole Twojego dziecka dostępne są lekcje etyki i zajęcia z religii mniejszościowych?

AnkietaNa zlecenie Biura Rzecznika Praw Obywatelskich firma Infondo Sp. z o.o. realizuje obecnie badanie „Dostępność lekcji religii mniejszościowych oraz lekcji etyki w ramach systemu edukacji szkolnej”.

Celem badania jest zebranie informacji na temat praktyki organizacji lekcji etyki oraz lekcji religii mniejszościowych (tj. wszystkich innych niż wyznanie rzymskokatolickie) w szkołach publicznych.

W ramach realizowanego badania, przygotowaliśmy ankietę skierowaną do osób, które starały się (lub nadal starają) o zorganizowanie w szkołach publicznych lekcji etyki lub religii mniejszościowej.

Mamy tu na myśli każdego, kto starał się (lub nadal stara) o zorganizowanie lekcji etyki lub religii mniejszościowej – czy to będąc uczniem, rodzicem ucznia, nauczycielem, członkiem lub przedstawicielem Kościoła/związku wyznaniowego, przedstawicielem organizacji pozarządowej czy też występując w jeszcze innym charakterze.

Bardzo nam zależy na zebraniu opisów organizacji w/w lekcji, przy czym interesują nas zarówno sytuacje, kiedy proces ten przebiegał bez żadnych problemów, jak i te przypadki, w których napotkano na trudności. Dlatego też zwracamy się z prośbą o wypełnienie ankiety zarówno do osób, mających w tym zakresie pozytywne jak i negatywne doświadczenia.

Ankieta składa się z kilku pytań oraz miejsca na opisanie starań o zorganizowanie lekcji etyki/religii mniejszościowej.

Sposób realizacji ankiety zapewnia osobom ją wypełniającym pełną anonimowość, a forma powstałego z wyników badania raportu wykluczy możliwość identyfikacji konkretnych osób, instytucji, czy miejscowości.

Odnośnik do ankiety:

http://www.badania.infondo.com.pl/index.php/866734/lang-pl

W przypadku jakichkolwiek pytań, proszę o kontakt pod numerem telefonu 734 147 689 lub adresem e-mail:[email protected]

 

grafika: cloud4good.com

WARSZAWA. AKADEMIA FEMINISTYCZNA: Nasi okupanci i ich szkoły. O konieczności wyprowadzenia katechezy ze szkół

Fundacja Feminoteka w ramach Akademii Feministycznej zaprasza na wykład Anny Dzierzgowskiej „Nasi okupanci i ich szkoły. O konieczności wyprowadzenia katechezy ze szkół”.

Anna Dzierzgowska – wiceprezeska Feminoteki, ekspertka antydyskryminacyjna, tłumaczka (m.in. „Reakcji” Susan Faludi).

2 kwietnia 2014 (środa) o godz. 18:00, fundacja Feminoteka, Mokotowska 29a, Warszawa (między Pl. Konstytucji a Zbawiciela. Wejście bramą przy Marszałkowskiej 34/50 i potem cały czas w lewo aż do jednopiętrowego, szarego budynku ze schodkami przed wejściem)