Dunja Mijatović, Komisarka Praw Człowieka Rady Europy, publikuje raport o Polsce

W marcu 2019 r. Polskę odwiedziła Dunja Mijatović, Komisarka Praw Człowieka Rady Europy.

26 czerwca został opublikowany raport “KOMISARZ PRAW CZŁOWIEKA RADY EUROPY DUNJA MIJATOVIĆ. RAPORT PO WIZYCIE W POLSCE W DNIACH 11 – 15 MARCA 2019 R.” 

W raporcie obszerne fragmenty poświęcone są kondycji sądownictwa, ale nas najbardziej interesuje opinia Dunji  Mijatović na temat działań wobec przemocy ze względu na płeć”

Komisarka wzywa polskie władze do podjęcia działań w celu praktycznego i skutecznego stosowania Konwencji Stambulskiej (Konwencja Rady Europy o zapobieganiu i zwalczaniu przemocy wobec kobiet i przemocy domowej).

W świetle doniesień, iż jedna z polskich gmin nadal nie stosuje niektórych przepisów krajowego prawa dotyczących walki z przemocą domową pomimo licznych interwencji ze strony władz centralnych, Komisarka apeluje do władz o zapewnienie spójnego stosowania obowiązujących przepisów prawa dotyczących przemocy domowej na całym terytorium kraju tak, by wszystkie ofiary miały skuteczny dostęp do tego samego poziomu pomocy i ochrony, która przysługuje im z mocy prawa w każdej jednostce terytorialnej.

Komisarka apeluje do władz o zwiększenie dostępności schronisk dla kobiet – ofiar przemocy domowej. Konwencja Stambulska wzywa do udostępnienia w każdym regionie bezpiecznych miejsc pobytu w specjalistycznych schroniskach dla kobiet i zaleca 1 miejsce dla rodziny na 10 tys. mieszkańców. Komisarka zaleca również, by władze zapewniły wystarczającą dostępność i jakość miejsc w schroniskach przeznaczonych konkretnie dla kobiet – ofiar przemocy domowej i ich dzieci w miejscach ułatwiających stały ich dostęp do rynku pracy i edukacji z jednoczesnym zapewnieniem ich bezpieczeństwa.

Dunja Mijatović wyraża zaniepokojenie faktem, że nagłe i niewyjaśnione przerwanie dostępu do finansowania ze strony władz centralnych dla części uznanych i renomowanych organizacji praw kobiet zmusiło je do ograniczenia zakresu działalności, zamknięcia biur, szerszego oparcia się na pracy wolontariuszy lub działań pro publico bono, a także wydłużyło średni czas oczekiwania przez ofiary na uzyskanie poradnictwa i wsparcia terapeutycznego. Wyraża również zaniepokojenie policyjnymi przeszukaniami lokali kilku organizacji pozarządowych na rzecz praw kobiet, do których doszło w październiku 2017 r. wraz z konfiskatą ich sprzętu. Komisarka podkreśla, że organizacje społeczeństwa obywatelskiego są często głównym, jeśli nie jedynym źródłem pomocy dla ofiar przemocy domowej. Komisarka wyraża najwyższe uznanie dla ich zaangażowania i oddania.

Dunja Mijatović wzywa polskie władze do stworzenia i utrzymywania bezpiecznych i sprzyjających warunków działania takich organizacji oraz do zapewnienia ich niezakłóconego i stabilnego dostępu do publicznego finansowania. Komisarka przypomina, że przemoc domowa to zjawisko, które dotyka osoby z różnych sfer życia. Apeluje do władz o podjęcie działań zwiększających publiczną świadomość w temacie przemocy domowej oraz dołożenie dodatkowych starań w celu identyfikacji i promowania liderów i liderek w obszarze praw kobiet i równości płci. Zachęca również wszystkich polityków i środowiska opiniotwórcze do otwartego wspierania postępów w obszarze praw kobiet, równości płci i walki z przemocą domową.

Komisarka dzieli się też wnioskami dotyczącymi praw reprodukcyjnych:

Komisarka z zaniepokojeniem dowiedziała się, że tak wiele Polek – których liczba wedle niektórych szacunków może sięgać dziesiątek tysięcy rocznie – ucieka się do potajemnej aborcji lub jeździ za granicę, by uzyskać pomoc w przerwaniu ciąży i powiązanej z nim opiece bądź też uzyskać dostęp do nowoczesnych środków antykoncepcyjnych.

Komisarka jest również zaniepokojona faktem, że w niektórych obszarach Polski opieka aborcyjna jest zupełnie niedostępna lub bardzo poważnie ograniczona ze względu na odmowę zapewnienia opieki ze strony lekarzy powołujących się na swoje sumienie. Komisarka jest zdania, że kobiety i dziewczęta, którym przysługuje prawo do legalnej aborcji, nie powinny napotykać żadnych przeszkód w uzyskaniu takich świadczeń i opieki we własnym kraju.

W związku z powyższym Komisarka apeluje do władz o pilne przyjęcie niezbędnych przepisów w celu zapewnienia praktycznej dostępności przystępnych i legalnych świadczeń aborcyjnych. Korzystanie przez lekarzy z wolności sumienia nie może zagrażać terminowemu dostępowi kobiet do przysługującej im opieki w zakresie zdrowia seksualnego i reprodukcyjnego zgodnie z orzecznictwem Europejskiego Trybunału Praw Człowieka. W szczególności, zgodnie z rekomendacjami Komitetu Ministrów, Komisarka wzywa Polskę do wprowadzenia jasnych i skutecznych procedur, na przykład w postaci wytycznych dla wszystkich szpitali, w celu zapewnienia, by kobiety otrzymywały odpowiednie informacje o tym, jakie kroki należy podjąć, by uzyskać dostęp do legalnej aborcji, w tym w przypadku odmowy przeprowadzenia aborcji ze strony lekarza powołującego się na własne sumienie. (…)

Komisarka wyraża obawy w związku z powtarzającymi się i nadal podejmowanymi próbami dalszego zaostrzenia już i tak bardzo restrykcyjnych polskich przepisów dotyczących dostępu do aborcji (…) Komisarka wzywa polski parlament do odrzucenia tej oraz wszelkich innych inicjatyw legislacyjnych, które zmierzają do osłabienia obecnego zakresu ochrony lub ograniczenia dostępu kobiet do ich praw seksualnych i reprodukcyjnych. Komisarka odnotowuje zmianę w nastawieniu opinii publicznej do kwestii aborcji i rosnące poparcie społeczne dla prawa kobiet do przerwania ciąży do 12. tygodnia, o czym świadczą niedawne badania opinii publicznej. Przywołując rekomendacje sformułowane w dokumencie „Issue Paper on women’s sexual and reproductive health and rights in Europe” („Zdrowie i prawa seksualne i reprodukcyjne kobiet w Europie”), Komisarka apeluje do Polski o rozważenie zagwarantowania dostępu do bezpiecznej i legalnej opieki aborcyjnej poprzez zapewnienie legalności aborcji na życzenie kobiety we wczesnym okresie ciąży, a także w późniejszym okresie w celu ochrony zdrowia i życia kobiety i zagwarantowania wolności od nieludzkiego lub poniżającego traktowania.

Ponadto Komisarka przypomina, że niedawno wprowadzony wymóg sprzedaży antykoncepcji awaryjnej wyłącznie na receptę – choć wcześniej była ona dostępna bez recepty – jest sprzeczny z zaleceniem jej poprzednika sformułowanym w raporcie z wizyty w Polsce z 2016 r., w którym wzywano polskie władze do usunięcia przeszkód w dostępie do antykoncepcji dla wszystkich kobiet w Polsce. Komisarka odnotowuje, że powoływanie się przez niektórych lekarzy i farmaceutów na „klauzulę sumienia” w odmowie realizacji ich ustawowych obowiązków wobec pacjentek, jak przepisanie recepty lub wydanie środków antykoncepcyjnych, faktycznie stanowi taką przeszkodę. W ocenie Komisarka, sytuacja ta ma szczególnie niekorzystne skutki dla niektórych grup kobiet, jak kobiety w trudnej sytuacji ekonomicznej, mieszkające daleko od ośrodków miejskich, a także nieletnie, które w celu odbycia wizyty u ginekologa muszą uzyskać pozwolenie opiekuna prawnego. Zdaniem Komisarki, najlepszym rozwiązaniem byłoby całkowite zniesienie wymogu sprzedaży antykoncepcji awaryjnej na receptę w przypadku wszystkich kobiet, w tym nastolatek, w całej Polsce. Komisarka apeluje do polskich władz o należyte rozważenie rekomendacji zawartych w ww. dokumencie z 2017 r., a dotyczących gwarancji przystępnej, dostępnej i osiągalnej nowoczesnej antykoncepcji, jak również o rozważenie umożliwienia nieletnim dziewczętom odbycia wizyty u ginekologa bez wcześniejszego pozwolenia opiekuna prawnego.

https://www.coe.int/en/web/commissioner/-/poland-s-authorities-should-shield-judges-from-pressure-actively-protect-women-s-rights-and-step-up-policies-for-gender-equality

Read the comments of the authorities of Poland on the report of the Commissioner (comments in Polish | przeczytaj stanowisko Rządu po polsku)

 


Zostaw odpowiedź

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *